૧૦ આદેશો તમારી જાતને જ આપો

મોટા - મોટા વિદ્વાનોથી પણ ભૂલ થાય છે. જો ભૂતકાળની ભૂલને જ પકડીને બેસી રહેશો, તો નવી શરૃઆત કરવાનો સમય જ નહીં મળે. તેથી ભૂતકાળને ભૂલી જઈને વર્તમાનનો આનંદ ઉઠાવો
૧. તમારી ઈચ્છા હોય, તો જ ‘હા’ પાડો
બધાને ખુશ કરવાના પ્રયાસમાં આખરે તમે ખુદ જ હેરાન થાઓ છો. તમને બિલકુલ ઈચ્છા ના હોય, તેવા કામ કે વસ્તુ માટે ‘હા’ ના પાડો. જો કોઈ પરાણે તમારી પાસે કાર્ય કરાવવા માંગતું હોય તો યાદ રાખો કે તેમાં તેમનો પોતાનો કોઈ સ્વાર્થ છુપાયેલો છે.
૨. વિચારીને બોલો
તમારા શબ્દોનું મહત્ત્વ જાણો. કંઈ પણ બોલતાં પહેલાં તમે શું બોલવાના છો તેનો વિચાર કરી લો. તમારી વાત સામેની વ્યક્તિ બરાબર સમજી શકે તે રીતે સ્પષ્ટતા સાથે કરો, જેથી ગેરસમજ થવાનો અવકાશ ના રહે.
૩. તમારી મર્યાદા સ્પષ્ટ કરો
તમારા દિમાગમાં શું ચાલી રહ્યું છે તે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ કહી શકે નહીં. તેથી તમને ના ગમતી હોય તેવી બાબતોથી તેમને પરિચિત કરશો, તો જ તેઓ જાણી શકશે. તમારી મર્યાદારેખા બાંધી દો અને મિત્રો તથા સંબંધીઓને તમારા ગમા - અણગમાથી પરિચિત કરો.
૪. રમૂજવૃત્તિ કેળવો
કેટલાક લોકો જાણ્યે - અજાણ્યે અન્ય ઉપર કટાક્ષ કરે છે કે મહેણું મારી દે છે અને તેમનું દિલ દુભાવે છે. જો કોઈ તમારા ઉપર આવો કટાક્ષ કરે, તો તેને હસી કાઢો અને મોટું મન રાખીને ભૂલી જાવ.
૫. આત્મસન્માન જાળવો
તમારો મત, સમય અને તમારાં મૂલ્યો મહત્ત્વનાં છે. જો તમે જ તમારા પ્રત્યે આદર ના ધરાવો તો પછી બીજા પાસેથી આદર મેળવવાની અપેક્ષા કેવી રીતે રાખી શકો ?
૬. વચનનું પાલન કરો
અમુક પ્રતિકૂળ અને અનિવાર્ય સંજોગો સિવાય, તમે જે પણ વચન આપ્યું હોય તેનું પાલન કરો. તમારી પ્રાથમિકતાઓના આધારે આપેલું વચન પાળો. તમે તમારાં દાદી કે નાનીને મળવા જવાનું વચન આપ્યું હોય, તો જ્યારે પણ સમય મળે ત્યારે તેમની પાસે પહોંચી જાવ.
૭. લાગણીઓની કાળજી રાખો
શું તમે તમારી લાગણીઓ કરતાં અન્યની લાગણીને વધુ મહત્ત્વ આપો છો ? જો તમે દર વખતે આમ કરતાં હોવ, તો હવે પોતાની લાગણીઓ ઉપર ધ્યાન આપતા શીખો. યાદ રાખો કે કોઈના ક્ષણિક અહમને પોષવામાં તમે તમારી જરૃરિયાતોની ઉપેક્ષા કરી રહ્યા છો.
૮. આડી - અવળી અટકળોથી દૂર રહો
બીજી વ્યક્તિના મનમાં શું ચાલી રહ્યું છે, તે શું વિચારી રહી છે કે શું અનુભવી રહી છે તે તમે નથી જાણતા. જો જાણવું હોય તો તે માટે આડું - અવળું વિચાર્યા વિના પૂછી લેવું વધુ સારું છે. તે તમારા વિશે કેવું ધારશે અને તે શું વિચારશે તેવી ઝંઝટમાં પડીને વિચારો કરવા કરતાં તેને જ પૂછી લેવું ઉત્તમ છે.
૯. સ્વયંને માફ કરતાં શીખો
માનવ માત્ર ભૂલને પાત્ર. મોટા - મોટા વિદ્વાનો પણ ઘણી વખત ભૂલ કરી બેસે છે. જાતને દોષ દેવાનું છોડો. જો તમે તમારી ભૂલો બદલ પશ્ચાત્તાપ કરીને જાતને વખોડયા જ રાખશો, તો તમને આગળ વધવાનો અવકાશ જ નહીં મળે. તેથી ભૂતકાળ ભૂલીને ભૂલોમાંથી શીખ મેળવીને આગળ વધો.
૧૦. શ્રેષ્ઠ
તમે દરેક વ્યક્તિને ખુશ કરી શકો નહીં. તેવી જ રીતે દરેક વખતે તમારી જીત ના થાય તેવું પણ બને. તે સમયે તમારે તમારા નિર્ણયને વખોડવાની જરૃર નથી. તમે તમારો શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કર્યો તે ઘણી મહત્ત્વની વાત છે.

In Gujarati

૧. અકરમી કોને કહેવાય ?
ઊંટ પર બેઠા હોય છતા જેને કુતરું કરડી જાય એ અકરમી !!
------------ --------- --------- --------- ----
૨. તમારા ચમત્કાર તમે જાતે જ કરો,
કારણ કે ભગવાન બીજે ક્યાંક અતિ વ્યસ્ત છે !!
------------ --------- --------- --------- -----
૩. ઘણા પુરુષો સ્ત્રીને દ્ધીકારે છે,
કારણ કે સ્ત્રીને બધું જ યાદ રહેતું હોય છે !!
------------ --------- --------- --------- -----
૪. પ્રેમ એટલે પ્રથમ વાર ચોડેલા
ચુબનમાંથી ગૂંજેલો મીઠો-મૃદુ ચિત્કાર !!
------------ --------- --------- --------- -----
૫. પુરુષોને પરાજિત કરવો હોય તો એના
અહમને પંપાળો અને સ્ત્રીને પરાજિત કરવી
હોય તો એની પ્રશંસા કરો !!
------------ --------- --------- --------- -------
૬. તમે યોગી ન થઇ શકો તો નો પ્રોબ્લેમ
પણ બધાને ઉપ-યોગી જરૂર થાજો !!
------------ --------- --------- --------- --------
૭. દીકરો એટલે સુખડનો ટુકડો ,દીકરી એટલે
કસ્તુરી . બન્નેને બરાબર સાચવી શકો તો એ
બન્ને જાતે ઘસાઇને સુવાસ ફેલાવે !!
------------ --------- --------- --------- --------
૮. પ્રશ્ન :: ડાહ્યા માણસની વ્યાખ્યા શું ?
જેના કાન લાંબા , આંખ , મોટી અને
જીભ ટૂંકી હોય એ માણસ સૌથી ડાહ્યો
------------ --------- --------- --------- --------- --
૯. તમારા પપ્પા પૈસાદાર ન હોય તો એ તમારું
દુર્ભાગ્ય ગણાય , પણ જો તમારા સસરા
શ્રીમંત ન હોય તો એ તમારું દુર્ભાગ્ય જ
નહિ, તમારી બેવકૂફી પણ ગણાય !!
------------ --------- --------- --------- --------- -
૧૦. જૂના ફર્નીચાર્માંથીય જે વ્રુક્ષ્ બનાવે એ કવિ ...
અને જે નવા ફર્નીચરમાંથીયે અડાબીડ
જંગલ ખડું કરી દે એનું નામ રાજકારણી
------------ --------- --------- --------- ---------
૧૧, પ્રત્યેક સમજદાર નારીએ બને એટલાં
વહેલા લગ્ન કરી લેવાં અને દરેક સમજુ
પુરુષે બને ત્યાં સુધી લગ્ન ટાળવા ...!!
------------ --------- --------- --------- --------- ---
૧૨. ઈશ્વરને કરવા જેવી એક આદર્શ પ્રાર્થના :::
હે પ્રભુ, બીજા ભલે અપ્રમાણિક હોય , પણ
મને તો તું પ્રમાણિક બનાવજે , જેથી આ
દુનિયામાંથી એક રાસ્કલ તો ઓછો થાય !!
------------ --------- --------- --------- --------- -
૧૩ પુરુષને મહાત કરી શકે એવી
બે વિશેષતા સ્ત્રી ધરાવે છે
એક , એ રડી શકે છે અને બે ,
એ ધારે
ત્યારે રડી શકે છે !!!!!
------------ --------- --------- --------- --------- -
૧૪. આખી જીંદગી આંકડા તમે માંડો અને
છેલ્લે સરવાળો કોઈ બીજું જ કરી જાય
એનું નામ ( બદ્ ) નસીબ !!!!
------------ --------- --------- --------- ---------
૧૫. પત્રકાર હનુમાન જેવો હોવો જોઈએ
મંથરા જેવો નહિ ....!!
આડવાત:: કેટલા પત્રકાર પોતાને હનુમાન
જ માનતા હોય છે , ફરક માત્ર એટલો કે એ
ખોટી લંકામાં આગ લગાડતા ફરે છે !!!!
------------ --------- --------- --------- --------- --
૧૬. પુણ્ય અને પૈસા વચ્ચે એક સામ્ય છે :
બન્ને કમાવા મુશ્કેલ છે, પરંતુ બન્નેને
ગુમાવવાનું બહુ સહેલું છે !!!!!!!
------------ --------- --------- --------- ---------
૧૭. રૂપાળી અને નમણી સ્ત્રી વચે એક તફાવત છે
પુરુષ જેને નિહાળતો રહે એ સ્ત્રી રૂપાળી
જયારે, સ્ત્રી જે પુરુષને નિહાળતી રહે
એ પુરુષની નજરે નમણી ..!!!!
------------ --------- --------- --------- -------
૧૮. વાણીયાની વ્યાખ્યા શું ?
ધારવાનું ધારે , ન ધારવાનું પણ ધારે અને
ધારવા-ન ધારવાના આધારને પણ ધારે
એનું નામ વાણીયો !!!!
------------ --------- --------- --------- -------
૧૯. બાળક અને મોટેરાં વચે
એક મહત્વનો તફાવત છે
બાળકે પોતાની જાતને છેતરવાની
જરૂર હોતી નથી !!!!!!
------------ --------- --------- --------- ----
૨૦. બાળક આપણને નિર્દોષ બનાવે ,
સ્ત્રી આપણને કવિ બનાવે , પણ
સાસુ-સસરા આપણને
ફિલસુફી બનાવી દે છે ..!!!!
------------ --------- --------- --------- -------

આજ પુરતું કાફી છે ,,ફરી વાર બીજું
પીરસવાની કોશીશ કરીશ

Gujju

શાળા - એક એવી જ્ગ્યા જેના માટે પપ્પા ચુકવે અને પપ્પુ રમે.

નર્સ - એક એવી વ્યક્તિ જે તમને ઊંઘની ગોળીઓ લેવા માટે ભર ઊંઘમાંથી જગાડે.

લગ્ન - એક એવો બનાવ જેમાં મુરતિયો ‘બેચલર’ની ડીગ્રી ગુમાવે છે અને કન્યા ‘માસ્ટર્સ’ની ડીગ્રી મેળવે છે.

આંસુ - પુરુષના અડગ સંકલ્પને ધોઈ નાખતું પાણી.

લેક્ચર - પ્રોફેસરની નોંધપોથીમાંથી વિદ્યાર્થીની નોંધપોથીમાં ઊતરતું જ્ઞાન જે બંનેના મગજને અસ્પૃશ્ય રહે છે!

કોન્ફરન્સ - ગૂંચવાડો ગુણ્યા હાજર સંખ્યા.

કોન્ફરન્સ રુમ - એક એવી જગ્યા જ્યાં બધા બોલે છે પણ કોઈ સાંભળતું નથી.

પપ્પા - એટીએમ - એની ટાઈમ મની.

બોસ - એક એવી વ્યક્તિ જે તમે મોડા પડ્યા હો તે દિવસે સમયસર હોય અને તમે જે દિવસે સમયસર હો તે દિવસે મોડી.

દાકતર - જે તમારી બિમારીઓ દવા વડે ભગાડે છે અને તમને ખર્ચા વડે મારી નાખે છે!

ગુજરાતી પુસ્તકો - લોકો વખાણે છે પણ વાંચતા નથી.

ખુશી - એક એવો વળાંક જે ઘણું બધું સીધું ને સરળ બનાવે છે!

બગાસું - પરણેલા પુરુષને મોઢું ખોલવા માટેનો સમય.

અનુભવ - ભૂલોનું બીજું નામ.

Our Life

જીંદગી આપણી !!!

થોડાક શબ્દો ઉચ્ચારવાથી અગ્નિની સાક્ષીએ લગ્ન થાય છે....

અને થોડાક વધુ શબ્દો ઉચ્ચારવાથી ઘરમાં અગ્નિનો સાક્ષાત્કાર થાય છે.!!

ધુળ જેવી છે જીંદગી આપણી......આંસુડા રેડી એમાં કિચ્ચડ ના કર.!!!

કાયદાનું શિક્ષણ મેં એટલી સારી રીતે હાંસલ કયું કે કાયદાનો અભ્યાસ પુરો થયા પછી મેં મારી કોલેજ પર દાવો માંડ્યો અને મારી સઘળી ટ્યુશન ફી પાછી મેળવી....

સંતાનને સારા સંસ્કાર આપવા ગમે તેટલા પ્રયાસ કરો.....આખરે તો એ મા-બાપને જ અનુસરશે!!!

બરફ જેવી છે આ જીંદગી ... જેનો ભુતકાળ પણ પાણી અને ભવિષ્યકાળ પણ પાણી....

પ્રશ્નો તો રહેવાના જ. સુખી લોકોને પ્રશ્ન થાય કે શું કરીએ તો ભૂખ લાગે..

અને દુઃખી લોકોનો પ્રશ્ન છે કે ભૂખ તો લાગે છે, પણ શું કરીએ?!!!

ઇશ્વરનું બેલેન્સ કેવું અદભુત છે... પાંચ મણ ઘઉંની બોરી ઉપાડી શકે તે મજુર એકી સાથે ખરીદી ના શકે; અને જે ખરીદી શકે છે તે શેઠ તેને ઊપાડી ના શકે.

કેટલાક લોકોનું દિલ દરિયા જેવું વિશાળ હોય છે..જેમાં એક ચકલું ય પોતાની તરસ ના છિપાવી શકે!!!

અને છેલ્લે....
શ્વાસ ખુટી જાય અને ઈચ્છાઓ બાકી રહી જાય.......તે મોત..
ઈચ્છાઓ ખુટી જાય અને શ્વાસ બાકી રહે ...........તે મોક્ષ!!

Management Lessons

5 minute - Management Course Lesson 1: A man is getting into the shower just as his wife is finishing up her shower, when the doorbell rings. The wife quickly wraps herself in a towel andruns downstairs. When she opens the door, there stands Bob, the next-door neighbour. Before she says a word, Bob says, 'I'll give you $800to drop that towel.' After thinking for a moment, the woman dropsher towel and stands naked in front of Bob, aftera few seconds, Bob hands her $800 and leaves. The woman wraps back up in the towel andgoes back upstairs. When she gets to the bathroom, her husband asks, 'Who was that?' 'It was Bob the next door neighbour,' she replies. 'Great,' the husband says, 'did he say anything about the $800 he owes me?' Moral of the story: If you share critical information pertaining tocredit and risk with your shareholders in time,you may be in a position to prevent avoidable exposure. Lesson 2: A priest offered a Nun a lift. She got in and crossed her legs, forcing hergown to reveal a leg. The priest nearly hadan accident. After controlling the car, he stealthily slid his hand up her leg.. The nun said, 'Father, remember Psalm 129?' The priest removed his hand. But, changing gears, he let his hand slide up her leg again. The nun once again said, 'Father, rememberPsalm 129?' The priest apologized 'Sorry sister but the fleshis weak.' Arriving at the convent, the nun sighed heavily and went on her way. On his arrival at the church, the priest rushed to look up Psalm 129. It said, 'Go forth and seek, further up, you will find glory.' Moral of the story: If you are not well informed in your job, you might miss a great opportunity. Lesson 3: A sales rep, an administration clerk, and the manager are walking to lunch when they find an antique oil lamp. They rub it and a Genie comes out. The Genie says, 'I'll give each of you just one wish.' 'Me first! Me first!' says the admin clerk. 'I wantto be in the Bahamas, driving a speedboat, withouta care in the world.' Puff! She's gone. 'Me next! Me next!' says the sales rep. 'I want tobe in Hawaii , relaxing on the beach with my personal masseuse, an endless supply of PinaColadas and the love of my life.' Puff! He's gone. 'OK, you're up,' the Genie says to the manager. The manager says, 'I want those two back in the office after lunch.' Moral of the story: Always let your boss have the first say. Lesson 4 An eagle was sitting on a tree resting, doing nothing. A small rabbit saw the eagle and asked him,'Can I also sit like you and do nothing?' The eagle answered: 'Sure, why not.' So, the rabbit sat on the ground below the eagle and rested. All of a sudden, a fox appeared, jumped on the rabbit and ate it. Moral of the story: To be sitting and doing nothing, you must be sitting very, very high up. Lesson 5 A turkey was chatting with a bull. 'I would love to be able to get to the top of that tree' sighed the turkey, 'but I haven't got the energy.' 'Well, why don't you nibble on some of my droppings?' replied the bull. They're packed with nutrients.' The turkey pecked at a lump of dung, and found it actually gave him enough strength to reach the lowest branch of the tree. The next day, after eating some more dung, he reached the second branch. Finally after a fourth night, the turkey was proudly perched at the top of the tree.. He was promptly spotted by a farmer, whoshot him out of the tree. Moral of the story: Bull Shit might get you to the top, but itwon't keep you there.. Lesson 6 A little bird was flying south for the winter. It was so cold the bird froze and fell to the ground into a large field. While he was lying there, a cow came by and dropped some dung on him. As the frozen bird lay there in the pile of cow dung, he began to realize how warm he was. The dung was actually thawing him out! He lays there all warm and happy, and soon began to sing for joy. A passing cat heard the bird singing and came to investigate. Following the sound, the cat discovered the bird under the pile of cow dung, and promptly dug him out and ate him. Morals of the story: (1) Not everyone who shits on you is your enemy. (2) Not everyone who gets you out of shit is your friend. (3) And when you're in deep shit, it's best to keep your mouth shut!

બીજાની નબળાઈઓ સ્વીકારો

એક નાનકડી છોકરી તેની મમ્મીને તેના પિતા માટે ટોસ્ટ તૈયાર કરતાં જોઈ રહી હતી. તેના પિતા ડિનર કરવા નહોતા માગતા, આથી તેમણે ટોસ્ટ શેકવા માટે કહ્યું હતું. છોકરીની મમ્મી દિવસભરના કામથી થાકી ગઈ હતી, પરંતુ પોતાના પતિની ઇચ્છા અનુરૂપ ટોસ્ટ શેકી રહી હતી.

થોડા સમય પછી તેણે બળી ગયેલા ટોસ્ટ અને ફળોની પ્લેટ તેના પતિને આપી. છોકરી એ જાણવા ઇચ્છુક હતી કે બળી ગયેલા ટોસ્ટ જોયા બાદ તેના પિતાની પ્રતિક્રિયા કેવી હશે, જે પોતે દિવસભરના કામથી થાકીને ઘરે આવ્યા હતા. તેમના પેટમાં તકલીફ હતી, આથી જ તેમણે ટોસ્ટ ખાવાની ઇરછા વ્યકત કરી હતી.

પતિએ ટોસ્ટમાં કોઈ ખામી ન કાઢી, ઊલટાનું પત્ની તરફ જોઈને સ્માઇલ આપી, પછી તેની છોકરીને તેના દિવસભરના કામકાજ વિશે પૂછવા લાગ્યા. તેની છોકરીની વાતો સાંભળીને તેણે ટોસ્ટ પર બટર અને જેલી લગાવી અને પછી એક એક કરીને બધા ટોસ્ટ આરામથી ખાઈ લીધા. ડિનર પૂરું કર્યા બાદ પત્નીએ બળી ગયેલા ટોસ્ટ માટે તેમની પાસે માફી માગી. ત્યારે પતિએ કહ્યું કે, ‘ડિયર, મને બળેલા ટોસ્ટ ખાવા ગમે છે.’

તે રાતે તે છોકરી સૂવા માટે જતી વખતે તેના પિતાને ગુડ નાઇટ કહેવા ગઈ. ત્યાં તેણે પિતાને પૂછ્યું કે, ‘શું તમને ખરેખર બળેલા ટોસ્ટ સારા લાગ્યા?’ ત્યારે પોતાની દીકરીના માથે પ્રેમથી હાથ ફેરવતાં તેણે કહ્યું કે, ‘બેટા, તારી મમ્મી આખો દિવસ ઘરનું કામ કરીને બહુ થાકી ગઈ હતી.

એક બળેલા ટોસ્ટ સિવાય તેણે બીજું કોઈ નુકસાન નહોતું કર્યું. તને ખબર છે કે જીવન અધૂરી વસ્તુઓથી ભરેલું છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ સંપૂર્ણ નથી, કોઈ ને કોઈ દોષ દરેકમાં હોય છે. હું પણ સારું ભોજન નથી બનાવી શકતો અને ઘરની દેખભાળ પણ સારી રીતે નથી કરી શકતો.’ પોતાની વાત ચાલુ રાખતાં તેણે ઉમેર્યું કે, ‘આપણે બીજાની નબળાઈઓનો સ્વીકાર કરતાં શીખવું જોઈએ. આ ઉપરાંત એકબીજાના મતમતાંતરનું પણ સન્માન કરવું જોઈએ.

આ ગુણોની મદદથી જ સ્વસ્થ સંબંધ બની શકે છે.’ ફંડા એ છે કે કોઈ પણ સંબંધનો મુખ્ય આધાર અરસપરસની સમજ છે. તે સંબંધ પછી ભલેને પતિ-પત્ની કે બાળકો અને વાલીઓ વચ્ચેનો હોય. યાદ રાખો કે, ‘એંગર’ અને ‘ડેન્જર’ ની વચ્ચે માત્ર એક જ આલ્ફાબેટનો ફરક હોય છે.

જોખમ ઘણું બધું શીખવે છે

ધન તમારી આસપાસ હવામાં તરી રહ્યું છે. તમે એને પરખો અને અવસર ઝડપી લો. એ ધન તમારું થઇ જશે.

વર્ષોપૂર્વે અમેરિકાના પ્રવાસ દરમિયાન મેં ગ્રેહામ બેલ વિશે એક ટીવી પ્રોગ્રામ જોયો. ગ્રેહામ બેલે નવો નવો જ ટેલિફોન બનાવેલો. બેલને નાણાંની ભારે તકલીફ હતી. એમણે બનાવેલા નવા સાધનની માગ વધતી જતી હતી. તેઓ એ સમયની મોટી કંપની વેસ્ટર્ન યુનિયન પાસે ગયા અને પૂછ્યું કે એમને આ નવા સાધનની પેટન્ટ અને પોતાની નાનકડી કંપની ખરીદવામાં રસ છે?

બેલ કોઇ ગાંડો માણસ હોય એવી રીતે વેસ્ટર્ન યુનિયનનો અઘ્યક્ષ એની પર હસ્યો. એ પછી જે બન્યું એ ઇતિહાસ છે, કેમ કે આ ઘટના પછી અબજો ડોલરના મૂલ્યના ઉધોગનો જન્મ થયો તથા એટીએન્ડટી કંપની અસ્તિત્વમાં આવી.

એ જ સાંજે મેં અખબારોમાં જુદી જ સ્ટોરી જોઇ. એ ૧૯૮૦ના દાયકાના એ સમયની હતી, જયારે અમેરિકા મંદીમાંથી પસાર થઇ રહ્યું હતું. એક બીજી લોકલ કંપની વિષે પણ સમાચાર હતા, જે પોતાનું કદ ઘટાડીને કર્મચારીઓની છટણી કરી રહી હતી. કેમેરા ૪૫ વર્ષના એક છૂટા કરાયેલા મેનેજર પર તકાયેલો હતો, જે પોતાની પત્ની અને બે સંતાનો સાથે લાચારીપૂર્વક કંપનીના માલિકને મળવા દેવાની ગાર્ડને વિનંતી કરી રહ્યો હતો.

એણે હમણા જ લોન પર મકાન ખરીદેલું અને એને ભય હતો કે એ ઘર છિનવાઇ ન જાય. આખો દેશ આ માણસને જોઇ રહ્યો હશે અને એની દયા ખાતો હશે. મેં પણ આ ઘટના પર વિચારવાનું શરૂ કર્યું. હું પોતે ઘણાં વર્ષોનોકરી કરી ચૂકયો છું અને નિવૃત્તિ પછી પોતાનું કામ શરૂ કર્યું છે. આ જ કારણે હું બન્ને સ્થિતિથી બરાબર વાકેફ છું. આપણા સૌની અંદર એક સાહસિક, હોંશિયાર અને જોખમ લેવા તૈયાર માણસ મોજૂદ હોય છે.

બીજી તરફ, આપણે ઘૂંટણ ટેકવી દઇ શરણાગતિ પણ સ્વીકારી લઈએ છીએ. મારો અનુભવ છે કે વધારેપડતા ડર અને જાત પરની શંકાને કારણે જ આપણે કરગરવા લાગીએ છીએ. આ દુનિયામાં મોટે ભાગે સ્માર્ટ લોકો નથી જીતતા, પણ એ લોકો જીતે છે, જે સાહસિક છે. મારો વ્યકિતગત અનુભવ કહે છે કે આપણને વ્યાપારી શક્યતાઓ અને ટેકિનકલ-વ્યવહારુ જ્ઞાનની સાથે સાથે સાહસવૃત્તિની પણ જરૂર હોય છે.

ડરનું પલ્લું ભારે હશે તો તમારી અંદરનો જિનિયસ ચૂપ થઇ જશે. સાહસિક બનવાનું, જોખમ ઉઠાવવાનું શીખો, જેથી તમારી અંદરની પ્રતિભા ડરને તાકાત અને હોંશિયારીમાં બદલી શકે. મેં જોયું છે કે રૂપિયા-પૈસાના મામલામાં મોટા ભાગના લોકો સુરક્ષિત જ રહેવા ઇરછતા હોય છે. હું એકએકથી ચડિયાતા વિશેષજ્ઞની સેવા લઇ શકું છું ત્યારે હું જોખમ શા માટે લઉં છું અને મારો આર્થિક આઇકયૂ વધારવાની કોશિશમાં કેમ મંડયો રહું છું, એવું જયારે પણ મને કોઇ પૂછે છે.

ત્યારે મારો જવાબ હોય છે, ‘વધુ વિકલ્પો માટે’. અત્યારના સમયમાં ઘણું બધું બદલાઇ રહ્યું છે. વસ્તુઓ કેટલી ઝડપથી બદલાઇ રહી છે એનો આપણે જાતે અનુભવ કરી રહ્યા છીએ. આગામી સમયમાં સેંકડો બિલ ગેટ્સ અને અઝિમ પ્રેમજી હશે તથા માઇક્રોસોફ્ટ અને વિપ્રો જેવી કંઇ કેટલીય સફળ કંપનીઓ દર વર્ષે અસ્તિત્વમાં આવશે. અત્યારે જ એવું થવા લાગ્યું છે અને એની ગતિ વધતી જ જવાની છે.

આ બધાંની સાથે મોટી સંખ્યામાં કેટલીય દેવાળિયા કંપનીઓની તાળાબંધી અને છટણી પણ હશે જ. તમારાં સંતાનોને સમજાવો કે અપાર અસ્થિરતા તથા જબરજસ્ત વિકાસની અઢળક તકોના કેવા રોમાંચકારી યુગના આપણે સાક્ષી બની રહ્યા છીએ! આજનો યુગ માહિતીયુગ છે. આજે જે વ્યકિત પાસે યોગ્ય સમયે પૂરતી માહિતી છે એ જ અમીર છે.

સાચું તો એ છે કે ઘણી દ્રષ્ટિએ આજે માહિતી જ દોલત છે. મેં એવા ઘણા લોકોને જોયા છે જેઓ પુરણા વિચારો સાથે જકડાયેલા રહે છે, સખત મહેનતમાં જોતરાયેલા રહે છે, ઇરછે છે કે બધી વસ્તુઓ પહેલા જેવી જ રહે, કેમકે પરિવર્તનથી તેઓ ડરે છે. જૂના વિચારો બોજો બની જાય છે એ વાત બીજાં બધાં ક્ષેત્રો કરતાં બિઝનેસને વધુ લાગુ પડે છે.

એ બોજ એટલા માટે બની જાય છે કે અમુક વિચાર, વ્યવહાર કે રસ્તા વિતેલા સમય માટે બેશક લાભદાયી હતા, પણ ગઇ કાલ તો પસાર થઇ ચૂકી છે. આ વાત લોકો સમજી નથી શકતા. પોતાની સામેના વિકલ્પોને સીમિત રાખવા એ પણ જૂના વિચારોને ચોંટી રહેવા જેવું જ છે. આર્થિક સમજદારીનો અર્થ જ એ છે કે તમારી સામે વધુ વિકલ્પો હોય. તમને તક નહીં મળતી હોય તો આર્થિક હાલત સુધારવા તમે બીજું શું કરી શકો છો?

તમને બિઝનેસ કરવા માટે મોકો મળે પણ તમારી પાસે થોડું ઘણું ધન પણ ન હોય અને બેન્ક પણ મદદ કરવાની ના પાડી દે તો એ સ્થિતિમાં મળેલા અવસરને કેવી રીતે તમારી તરફેણમાં ફેરવી શકો? માની લો કે તમે અંદરનો અવાજ સાંભળીને રોકાણ કરી નાખ્યું, પણ તમારો આઇડિયા નિષ્ફળ થઇ ગયો તો એ સ્થિતિમાં તમે એક લીંબુને લાખો લીંબુમાં કેવી રીતે ફેરવશો?

આ આર્થિક બુદ્ધિમત્તા છે. બુદ્ધિમત્તા વાસ્તવમાં શું છે? સમજદારી + જ્ઞાન જ બુદ્ધિમત્તા છે. આ સમીકરણનું પોસ્ટર બનાવી તમારી દીવાલ પર ટાંગી દો, જેથી તમે એને રોજ જોઇ શકો.

સમજદારી + જ્ઞાન = બુદ્ધિમત્તા.

મોટા ભાગના લોકોને એક જ ઉકેલની ખબર હોય છે, કેમ કે કેજીથી માંડીને આજ સુધી એમને આ જ શીખવાડાયું હોય છે: સખત મહેનત કરો. બચત કરો અને આજકાલ તો એ પણ શીખવવામાં આવે છે કે ઉધાર લઇ લો.

તમારે જાતે આર્થિક બુદ્ધિમત્તા વધારવી જોઇએ તથા તમારાં સંતાનોને પણ એ વધારવાના ઉપાય સૂચવવા જોઇએ, કેમ કે તમે ઇરછો છો કે તેઓ પોતે પોતાનું ભાગ્ય ઘડી શકે. એમને શીખવો કે જે કંઇ બને એનો સ્વીકાર કરે અને પરિસ્થિતિને બહેતર બનાવવાની સતત કોશિશ કરે. ભાગ્યે જ થોડો લોકો જાણે છે કે ધનરાશિની જેમ ભાગ્યને પણ ઘડી શકાય છે.

જો તમે બધું જ બરાબર થવાની રાહ જુઓ તો એનો અર્થ તો એવો થયો કે તમે કાર સ્ટાર્ટ કર્યા પહેલા જ બોરીવલીથી ચર્ચગેટ સુધીનાં બધાં સિગ્નલો લાલમાંથી લીલાં થઇ જાય એની રાહ જુઓ છો. આપણી પાસે એકમાત્ર સૌથી તાકાતવાન સંપત્તિ આપણું મગજ છે. એને સાચી તાલીમ મળી હશે તો આપણે ચપટી વગાડતાં જ દોલત કમાઇ શકીશું. (આ ખરેખર થઇ શકે છે.

ખરેખરા શ્રીમંત લોકો દરરોજ કે દર એક કલાકમાં લાખો રૂપિયા કમાય છે. રજાના દિવસે પણ.) આ દોલત થોડા સૈકા પહેલાનાં રાજા-રાણીની સમજ બહારની છે. સાથેસાથે એ પણ સત્ય છે કે ન કેળવાયેલું મગજ ગરીબી પેદા કરે છે.આ માહિતીપ્રધાન યુગમાં કેટલાક લોકો માત્ર વિચારો અને કરારોના સહારે બેહિસાબ શ્રીમંત બની રહ્યા છે.

સ્ટોક એકસચેન્જમાં જશો તો તમને સમજાશે કે હું શું કહી રહ્યો છું. હાથનો એક ઇશારો, કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર એક કિલક દ્વારા જ લાખો-કરોડોનો વેપાર થઇ જાય છે - એકપણ રૂપિયાનાં આદાનપ્રદાન વગર. લોકો કેવળ કરારના સહારે લાખો-કરોડો રૂપિયાની લે-વેચ કરી નાખે છે. આપણે આવા સમયમાં જીવી રહ્યા છીએ અને આ વ્યવસ્થા પણ ઝડપથી બદલાઇ જવાની છે.

પ્લાસ્ટિક મની અગાઉના રોકડનું સ્થાન લઇ ચૂક્યાં છે અને બહુ જલદી જ વરર્યુઅલ મની (આભાસી ધન)ની બોલબાલા થઇ જશે. હું કહેવા એ માગું છું કે રોકાણ આવશે અને જશે, બજારો ઊઠશે અને તૂટશે, અર્થવ્યવસ્થા સુધરશે અને એ મંદીમાંથી પણ પસાર થશે. આ દુનિયા તમને જીવનભર એવી તકો આપતી રહેશે, જે આપણે જોઇ નથી શકતા.

સાચું પૂછો તો હવામાં પણ ધન તરી રહ્યું છે. જેટલી આ દુનિયા બદલાશે એટલા જ ફેરફારો ઉધોગ-ધંધામાં પણ આવશે. ત્યારે તમને અને તમારા પરિવારને એટલા અવસર મળશે જેના થકી તમારો પરિવાર આગામી કેટલીય પેઢી સુધી સુરક્ષિત બને.

નીચે કેટલીય મહત્ત્વની શિખામણો આપી છે, જે તમારે તમારાં બાળકોને અવશ્ય સમજાવવી જોઇએ.

- એમને વધુમાં વધુ વાંચવા-શીખવા પ્રેરો
- એમને સમજાવો કે પાયો મજબૂત હોય ત્યારે ઇમારતનું નિર્માણ સહેલું બને છે.
- એમને કહો કે કોઇ કેવી રીતે ઢગલો દોલત કમાઇ શકે છે.
- એમને કહો કે પોતાનું લક્ષ્ય સિદ્ધ કરવાના વિધવિધ રસ્તા હોઇ શકે છે.
- એમને સમજાવો કે ધન કમાવા માટે કંઇ રોકેટ સાયન્ટિસ્ટ બનવાની જરૂર નથી; આ કામ એ કોઇ રોકેટ વિજ્ઞાન નથી, એ પોતે એ કરી જ શકે છે.
- છેવટે તો આ એક ખેલ જ છે. કયારેક તમારી જીત થશે તો કયારેક હાર.
- જોખમ તો હંમેશાં રહેશે, એટલે એનાથી છટકવા કરતાં એનો સામનો કરતા શીખો.